Chorwacja, a w szczególności Dalmacja jest często odwiedzana latem przez polskich turystów i wczasowiczów. Sporą grupę wśród nich stanowią wędkarze. Postanowiłem przybliżyć polskim wędkarzom temat połowów w Adriatyku, biorąc pod uwagę dominujący sprzęt i techniki wędkarskie stosowane przez miejscowych. Spróbuję również podpowiedzieć, na jakie przynęty byłoby dobrze łowić oraz jakich gatunków ryb możemy się spodziewać.

Żeby było prościej, rozdzielimy wędkowanie z brzegu od wędkowania z łodzi.

Do gruntowego wędkowania używa się wędki o ciężarze wyrzutowym od 50 gramów i więcej. Żyłka główna od 0,30 do 0,60 mm. Kołowrotek średni lub duży, najlepiej morski.

Brzegowy paternoster

Proponuję dwa proste zestawy, które możecie doskonalić w zależności od aktualnie panujących warunków i wyników łowienia: paternoster i ciężarek przelotowy. W pierwszym zestawie żyłka główna kończy się krętlikiem, na krętlik nawiązuje się żyłkę o 0,10 mm cieńszą od żyłki głównej. Na tę żyłkę, w odległościach od 30 do 50 cm (co zależy też od długości wędki), wiążemy boczne troczki długości 15–20 cm. Troczki powinny być cieńsze od żyłki, na którą są wiązane, o 0,1 lub 0,05 mm. Najczęściej stosuje się przypony (troki) grubości od 0,20 do 0,30 mm. Najlepiej tę część wykonać z fluorocarbonowej żyłki, która według producentów jest niewidoczna. Wielkość haczyków: od numeru 11 do 15 według numeracji Mustada, haczyki koniecznie ze stali nierdzewnej. Po ostatnim troczku na żyłce mocujemy krętlik, a do niego wiążemy za pomocą cienkiej żyłki ciężarek. Ponieważ będziemy łowić najczęściej na dnie skalistym, przy ewentualnym zaczepie stracimy tylko ciężarek lub jeden haczyk, a nie cały zestaw.

Z tym zestawem łowimy prawie wszędzie, jednak najlepiej tam, gdzie skalisty brzeg stromo opada do morza. Rzucony zestaw opada na dno, a my wędkę trzymamy w ręku i odpowiadamy na brania zacięciem. Czasami można zestaw ściągać do siebie, ale to grozi zaczepami. Zaczepów będzie co niemiara! Dlatego dobrze jest zaopatrzyć się w dużą ilość haczyków i ciężarków lub – jak to robią miejscowi wędkarze, którzy w zimowe, sztormowe wieczory wiążą dziesiątki zestawów – przygotować wcześniej więcej zestawów, opisać je i ułożyć w przezroczystych koszulkach.

Co zakłada się na haczyk jako przynętę? Długo by można o tym pisać. Spróbuję ograniczyć się do podstawowych, zabójczych i ogólnodostępnych przynęt. Przede wszystkim są to fileciki ze świeżej sardynki, sardeli lub ostroboka. Ponieważ chodzi o delikatne mięso, które drobnica natychmiast rozszarpie, sąsiedzi z naprzeciwka (Włosi) wymyślili cienką gumową nitkę (filo elastico). Owija się nią miękkie przynęty na haczyku, żeby doczekały większej zdobyczy. Za pomocą wspomnianej nitki mocuje się także do haczyka delikatne i śliskie mięso małża lub omułka. Jeżeli macie problem ze zdobyciem świeżej przynęty, trzeba po prostu wybrać się do Lidla i kupić mrożone szprotki (wprost z Polski) lub mrożone kalmary. Kalmara przed założeniem na haczyk należy trochę ubić, jak schabowego, żeby nie był zbyt twardy.

Łowienie z dna

Drugi zestaw adresowany jest do mniej aktywnych lub tych, którzy lubią ustawić się z kilkoma wędkami. Zestaw jak wyżej, tylko tym razem na głównej żyłce znajduje się przelotowy ciężarek o masie od 30 do 70 g.
Potem krętlik, a z drugiej strony na krętlik wiążemy przypon dowolnej długości i grubości. Haczyki takie jak na większą rybę. Przynęta – martwa rybka, większy kawałek kalmara, mięso ślimaka morskiego (Murex sp.) lub białe mięso ogórka morskiego (strzykwa – Holothuria sp.). Czasami, kiedy nastawiam się na dużą doradę (Sparus aurata), robię zestaw bez przyponu. Na główną żyłkę 0,40 mm nawlekam długi ciężarek przelotowy, perełkę, a na końcu wiążę haczyk, taki jak na karpia. Przy zacięciu dużej ryby ciężarek ma za zadanie zejść do samego haczyka, czyli znaleźć się w paszczy dorady i w ten sposób chronić żyłkę przed przegryzieniem. Dorada ma naprawdę mocne uzębienie, którym miażdży najgrubsze muszle małż. W ten sposób można zabezpieczyć też żywca (lub za pomocą stalowego przyponu) i nocą ustawić się na kongera albo murenę. Można łowić przy otwartym lub zamkniętym kołowrotku.

Na opisane zestawy wędkuje się o każdej porze roku, dnia i nocy. Można spodziewać się brań ryb z rodziny prażmowatych (dorada, amarel, pandora, bops, dubiel, kielec) i innych, bardziej drapieżnych.

Skuteczny spławik

Następny sposób łowienia z brzegu, który w Chorwacji nie jest popularny wśród wędkarzy z osad nadmorskich, to łowienie na spławik. Z ciężkim sercem przyznaję, że spławikowcy mają coraz lepsze wyniki. Na spławik można wędkować „bolonką”, ale i „batem” oraz każdą wędką teleskopową. Spławik musi być dobrze wyważony, a przynętą jest bardzo często tylko chleb lub ciasto z białego chleba ubite z tartym serem. Zestaw delikatny: żyłka 0,14–0,18 mm, haczyki jak na płoć. Ponieważ w 80% naszą zdobyczą będą mugile (Mugil sp.), to zestaw powinno się lokować płytko, maksymalnie na pół metra głębokości. Zestaw rzuca się daleko od brzegu, w miejsce, które możemy zanęcić. Brania mugili są chimeryczne. Czasami spławik tylko się kiwa.

Oprócz chleba na haczyk można założyć filecik z sardynki lub mięso z omułka. W tym przypadku można złowić też obladę, salpę, a nawet labraksa. W Chorwacji nad morzem nie ma sklepu, w którym można kupić białe robaczki. Są one nocą doskonałą przynętą na labraksa, który jest nocnym zbójnikiem (z zachowania taki sandacz morski). Na delikatny, nocny zestaw spławikowy jako przynętę zakłada się małe, przezroczyste krewetki obecne przy linii brzegowej. Labraksa można też złowić na martwą rybkę, żywca, a nawet na spinning (na gumki i małe woblery przypominające stynkę lub ukleję). Jako prawdziwy drapieżnik labraks czai się w pobliżu falochronów, w portach, w cieniu statków. To uciekając przed nim w godzinach nocnych drobnica „uczy się latać”. Nie robi tak dużo hałasu, jak boleń, ale można rozpoznać, że żeruje. Lepiej się go łowi, kiedy woda morska jest trochę mętna i niespokojna. Jest dosyć pospolity, ponieważ jest to gatunek hodowany na licznych fermach, gdzie trą się dojrzałe ryby, a część narybku często ucieka z sadzów.

Na spinning

Na brzegu można się jeszcze pobawić spinningiem, tylko latem jest to mało skuteczna metoda. Z jednej strony przeszkodą są wysokie temperatury, a z drugiej liczni hałaśliwi turyści oraz jeszcze bardziej hałaśliwe motorówki, skutery wodne itp. Jeżeli komuś to nie przeszkadza, polecam spinningować skoro świt. Najbardziej uparci, choć stracą na zaczepach mnóstwo  przynęt, będą się mogli spotkać oko w oko z drobnymi, kolorowymi drapieżnikami, podobnymi do niedorosłych okoni, lub z belonami.

Ci, którzy wędkują nad Adriatykiem w maju lub z końcem września, mogą liczyć na brania ostroboka, makreli japońskiej, koliasa, nawet serioli i palamidy. Najczęściej stosowane przynęty spinningowe to woblery, rippery, twistery i wahadłówki. Od jesieni do wiosny pod brzeg podpływają kalmary, które łowi się na sztuczne przynęty podobne do woblerów, powleczone tkaniną o jaskrawych kolorach. Zamiast w kotwiczki, uzbrojone są one w jeden lub dwa wieńce igiełek bez zadziorów.

Z łódki tradycyjnie

Łowienie z łódki jest osobną historią w wędkarstwie chorwackim. Jego pasjonaci dzielą się na tych, którzy łowią metodami tradycyjnymi, oraz na tych, co łowią za pomocą wędek uzbrojonych w kołowrotki.

Tradycjonalistom do dobrej zabawy nie trzeba wiele. Na kawałki styropianu nakręcone dziesiątki metrów żyłki różnej średnicy, pudło z ciężarkami oraz pudełeczko z haczykami. Zestaw montują w zależności od warunków pogodowych, miejscówki, głębokości, prądów morskich, planowanej zdobyczy i dostępnej im przynęty. Najczęściej są to różne warianty systemu paternoster. Łódką podpływa się nad podwodne górki z kamienia, które miejscowi znają z dziada, pradziada. Na tych miejscach kotwiczy się, rzucając do morza „kota”. Tak nazywają się kotwice zrobione z wygiętych prętów grubości 6–8 mm. Taka kotwica ma zatrzymać łódkę w miejscu, a w przypadku mocnego zakleszczenia się w skałach, pozwala na odhaczenie, kiedy pręty się prostują. Najczęściej kotwiczy się na najwyższym miejscu, a później – wypuszczając sznurek – szuka się głębokości, na której żerują ryby. Przynęty są takie same jak do połowów z brzegu. Osobiście lubię wędkowanie nocne na dużych głębokościach. Kamieniste dno na głębokości od 80 do 110 m zawsze może zaskoczyć „potworem”. W ten sposób łowię dorszowate, kongery i skorpenowate. W dzień, na dużych głębokościach, można puszczać „sabiki” – zestawy z 6–7 haczyków ozdobionych nitkami i piórami. Łowią się na nie ostroboki, makrele i inne stadne drapieżniki pelagiczne.

Na trolling

Niektórzy chorwaccy wędkarze uważają, że prawdziwe wędkowanie to tylko trolling. Oni z kolei dzielą się na tych, którzy łowią tylko na żywe i naturalne przynęty (kalmary, belony), i na tych, co łowią na przynęty sztuczne. Jest to aktywny sposób łowienia. Tradycjonaliści wypuszczają do morza tylko jeden zestaw. Całymi dniami szukają brania na różnych miejscówkach i głębokościach. Ciągle są w ruchu i próbują złowić albo kielca (Dentex dentex), albo seriolę olbrzyma (Seriola dumerili). Inne ryby są tylko przypadkową zdobyczą. Niektórzy nawet są w stanie określić, po zachowaniu żywego kalmara lub belony 70 m za łódką, czy drapieżnik jest blisko i czy uderzy. Ci, co łowią przynętami sztucznymi, nastawieni są na kuzynów barakudy, na różne mniejsze tuńczyki, na labraksa i inne pelagiczne drapieżniki. Często ten sposób wędkowania nazywamy „light big game fishing” w odróżnieniu od prawdziwego „big game fishing”, którego celem są tuńczyki błękitnopłetwe (wymiar ochronny 30 kg) oraz inni gospodarze ostatniego piętra piramidy troficznej – rekiny.

Jiging jako metoda łowienia ryb z łodzi dopiero od paru lat jest u nas znany. W Bałtyku stosuje się go do łowienia dorszy. W sklepach biją po oczach różnego koloru i masy pilkery, kolorowe plecionki oraz mocne kije i kołowrotki z Japonii. Na razie na reklamy, promocje i nietani sprzęt chwytają się wędkarze, ryby chyba się jeszcze zastanawiają. Chociaż na „You tube” są już całkiem przekonujące filmiki potwierdzające skuteczność tej metody.

Oto kilka podstawowych metod wędkowania na Adriatyku wraz z pozdrowieniami od kolegi po kiju ze Splitu.

Tekst i zdjęcia Leon Grubsic

Institute of Oceanography and Fisheries, Split

Współpraca i tłumaczenie Artur Niemczyk

biuro@adriatykfishing.pl