Zalew Rosnowski – Rosnowski felieton

Zalew Rosnowski -

Zalew Rosnowski – Początki wsi Rosnowo sięgają średniowiecza. Pierwsze wzmianki pisemne to informacje z 1533r. o osadzie „Rossnow”.

Zalew Rosnowski – Była to miejscowość zamieszkała przez rybaków jeziorowych i stawowych. Od połowy XIV w. stanowi lenno rodu von Glasenapp związane z Manowem. Właściciele często zmieniali się; od 1870r. do wybuchu II wojny światowej było własnością rodu von Hohenzollern. Rosnowo było majątkiem szlacheckim i wsią typu wielodrożnica, oddaloną od uczęszczanych szlaków komunikacyjnych. Wieś położona jest w dolinie rzeki Radew, między jeziorami Rosnowskim (Zbiornik zaporowy na rzece Radew o średniej szerokości 500-600m. Dno urozmaicone, głębokości do 8m w starym korycie rzeki, zatoki wypłycone, lekko porośnięty roślinnością wodną .

  Brzegi dostępne na prawie całej długości zbiornika. Dużo drobnicy białej ryby (płoć, leszcz), karp, drapieżniki (szczupak, okoń, sum, węgorz, górne odcinki- pstrąg potokowy). Zarybienia: karp, szczupak, węgorz, sum.) i Hajka. W XVIII w., poza folwarkiem w samej wsi do Rosnowa należał także szlachecki folwark Zacisze. Obok zabudowań folwarcznych, we wsi zamieszkałej przez 17 kmieci i bakałarza znajdował się młyn wodny, karczma, kuźnia i 20 „dymów”. Mieszkańcy należeli do kościoła parafialnego w Wyszewie. W XIX w. wieś powiększyła się, powstała szkoła; łącznie było 79 gospodarstw. W 1892r. była gorzelnia parowa, młyn żarnowy oraz młyn wodny. Przed II wojną światową Rosnowo było połączone szosą brukowaną z Koszalinem, która wiodła za krzyżem w prawo oraz linią wąskotorową, której stacja znajdowała się w okolicy „stopu”. W 1928r. rozpoczęto budowę elektrowni wodnej. Była i jest szczytowa: włącza się w godzinach szczytu poboru energii . Ma charakter ekologiczny. W 1939 roku Rosnowo liczyło 393 mieszkańców.

Zalew Rosnowski

  Przed wojną także spiętrzono koryto Radwi. W marcu 1940r. wały zostały przerwane; powódź była tak rozległa, że dotarła aż do Białogardu. Po 1940r. Niemcy rękoma jeńców wojennych zbudowali kanał i nową zaporę; druga tama stanowi tzw. opust jałowy i gdy istnieje zagrożenie, spuszcza się nim wodę. Podczas II wojny światowej Armia Radziecka i Wojsko Polskie wyzwoliło Pomorze Zachodnie, w tym również Rosnowo (marzec 1945r.).
Trudno mówić o jakiejkolwiek działalności gospodarczej w tym czasie. Niemcy wracali do swoich siedzib, opuszczanych w panice przed zbliżającą się Armią Czerwoną Wielu Polaków, przebywających w Niemczech na „robotach”, ciągnęło na wschód. Liczna grupa osiedliła się w Koszalinie i Rosnowie, inni wędrowali dalej na wschód. W Rosnowie zaczęli gospodarować jako pierwsi: A. Adamowicz, Wł.Biedulski, Br. Ilkiewicz, J. Szabanowicz, A. Frąckiewicz i A. Kłusek. W latach 1945 – 1947 przybywali również repatrianci, którzy zajmowali gospodarstwa, lecz po pewnym czasie ruszali do miasta – do przemysłu.

  W roku 1947 przybyło kilkanaście rodzin z województwa rzeszowskiego; m.in. Jarosław Machnik, Fenia Sulipko, Maria Tarnowska, Włodzimierz Surówka, Roman Łyska, Jerzy Kimak, Anna Kimak, Tomasz Procanin, Włodzimierz Kucab i Maria Maślak. Ci wysiedleńcy objęli gospodarstwa i zadomowili się tu na stałe. Wraz z rozwojem życia gospodarczego rozwija się życie społeczne; odbudowano zniszczoną podczas wojny linię kolei wąskotorowej Koszalin – Bobolice, uruchomiono szkołę, uruchomiono elektrownię i gorzelnię, powstała składnica drzewa i żwirownia.

Zalew Rosnowski

  Zakładów przemysłowych we wsi nie ma; gorzelnia zostaje zlikwidowana. Mieszkańcy wsi latem i jesienią zbierają runo leśne. Do rangi większych miejscowości w Gromadzkiej Radzie Manowo urasta Rosnowo od 1952r., kiedy powstaje tu Jednostka Wojskowa nr 5069. W pobliżu zbudowano lotnisko wojskowe, w Rosnowie – kolonię rodzin wojskowych. Od roku 1960 działa koło wędkarskie PZW. W 1962 roku powstaje nowa Szkoła Podstawowa. Uroczyste otwarcie miało miejscie 30 września 1962r. Poza tym w Rosnowie czynne jest przedszkole, klub garnizonowy, sklepy WPH, kino, boisko sportowe, biblioteka oraz kawiarnia. W 1973r. założono Wojskowe Koło Łowieckie Orzeł. W latach 1973-1974 sporą sensacją było odkrycie podczas prac drogowych w Rosnowie tzw. grobów ciałopalnych na pochodzącym z lat 400 -125 p.n.e. cmentarzysku ludności pomorskiej. W 1965r. zbudowano lotnisko cywilne a w 1975r. szosę łączącą Rosnowo z trasą Koszalin – Bobolice.

  W kolejnych latach powstają nowe bloki i sklepy. Działają m.in. rosnowski klub piłkarski ROSSA i modelarnia. Po drugiej stronie jeziora, oraz za tamą zakłady produkcyjne stawiają „ośrodki” wypoczynkowe. Rosnowo staje się popularną miejscowością, do której zjeżdżają turyści z kraju i zagranicy. Kwitnie życie kulturalne i towarzyskie za sprawą licznych imprez i festynów. Część mieszkańców się wyprowadza, ale w to miejsce przybywają inni. Rosnowo kwitnie, aż do 2002 roku. Wtedy zostaje zlikwidowana jednostka wojskowa. Żołnierze zawodowi wyjeżdżają do innych jednostek, a z nimi ich rodziny. Pozostają emeryci, renciści i Ci którzy znaleźli pracę (lub nie) w okolicznych miejscowościach.
Najstarsza wzmianka o miejscowości Bonin pochodzi z końca XIII w n.e. Większość historyków przyjmuje, że Bonin był główną siedzibą słynnego i znakomitego rodu pomorskiego Boninów.

Zalew Rosnowski

  Przez następne stulecia zmieniali się jego właściciele, na początku XX wieku należał do rodu Wahnschaffa, którzy rozbudowali majątek. Do naszych czasów przetrwał jedynie budynek gorzelni i budynki mieszkalne. Osada Bonin była typową ulicówką położoną w pewnym oddaleniu od historycznej drogi Koszalin – Bonin. Od osady przebiegał kanał łączący dwa jeziora, a na pd.-zach. biegnie tor kolejowy Koszalin – Świetlino. We wschodniej części wsi znajdował się pałac z dziedzińcem gospodarczym i rozległym parkiem. Na niewielkim wzgórzu usytuowany jest kościół filialny pw. św. Izydora z XIV w. Po II wojnie światowej majątek zajęła Armia Czerwona, która przekazała go w ręce państwa polskiego dopiero na początku lat 50. W 1953 r. utworzono tu PGR Bonin. W połowie drogi między Koszalinem a Zalewem Rosnowskim znajduje się wieś Manowo – siedziba Urzędu Gminy.

  Jest to wieś o metryce średniowiecznej, źródła podają, że Manowo było od stuleci lennem rodu Glasenappów wraz z innymi majątkami do nich należącymi jak Zacisze, Rosnowo, Cewlino, Wiewiórowo i Wyszewo. W połowie XVIII w. Manowo posiadało 1 folwark, owczarnię, młyn wodny, karczmę, kuźnię 23 „dymy” oraz kościół parafialny, którego filiami były kościół w Wyszewie i Boninie.

Zalew Rosnowski

   Do wojny wieś nosiła nazwę Gutsweich, co w wolnym tłumaczeniu oznacza po prostu „Dobrą Drogę”. W 1945 r. w Manowie rozebrano pałac a na jego miejsce postawiono budynek mieszkalny, zachowany został tylko park naturalistyczny, który jest wpisany do rejestru zabytków, a majątek upaństwowiono i stał się własnością PGR-u. Największa miejscowość gm. Manowo – Rosnowo, korzeniami sięga do połowy XIV, własność rodu Glasenapp, od 1870 r. do II wojny światowej było własnością rodu Hohenzollernów. W 1946 r. wysiedlono do Niemiec ostatnich właścicieli majątku, których przejęło państwo, w 1948 r. majątek zasiedlono rodziną państwa Żal. W 1955 r. utworzono Jednostkę Wojskową i wybudowano nowe osiedle obok starej wsi Rosnowo. Po roku 1945 Koszalin i okolice zostały zasiedlone przez ludność Polską napływającą z różnych zakątków kraju w szczególności z południowego wschodu.

  Do dziś w miejscowości Wyszewo obchodzone jest święto pierwszych osadników pochodzących z Zamojszczyzny – gminy Łabunie, z którą Urząd Gminy w Manowie nawiązał współpracę. W 1947 r. powstaje w Wyszewie Liga Kobiet, Związek Młodzieży Polskiej oraz pierwsza Gminna Spółdzielnia, która liczy około 40 członków. Liczba mieszkańców wynosi 3 tys., najważniejsze zakłady na tym obszarze to Państwowy Tartak w Manowie (istnieje do dziś), Tartak Miejski w Szczeglinie, Młyn Wodny w Wyszeborzu i Państwowa Gorzelnia w Wyszewie. W 1966 r. powstaje Instytut Ziemniaka w Boninie, który istnieje do dnia dzisiejszego.

Na szczęście pozostało to co najcenniejsze: świeże powietrze, lasy i wspaniałe jezioro – wszystko co potrzebne do odpoczynku od pracy i gwaru miast.

ZAPRASZAMY SERDECZNIE!!


Jerzy Makara

Pozdrawiam
Jerzy Makara


Podobne artykuły opublikowane na ZPW


Dodaj komentarz

avatar

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
Powiadom o